MENİNGOKOK AŞISI

Meningokok Aşısı

  • Meningokok enfeksiyonları çocuk ve gençlerin en önemli hastalık ve ölüm nedenlerinden birisidir.
  • Hastalık en sık koruyucu antikorların oluşmadığı 3 ay-1 yaş arasında görülür.
  • 5 yaşından sonra azalır.
  • 15-25 yaş arasında tekrar artış gösterir.
  • Her yıl ortalama 500.000 vaka bildirilmekte, yılda 50.000 ölüm olmaktadır.
  • Meningokokal enfeksiyonlarda en iyi tedavi koşullarında bile %10-15 arasında ölüm görülmektedir.
  • Yaşayanlarında yaklaşık %20’sinde sağırlık, zeka geriliği, havale, uzuv kaybı gibi kalıcı sekeller oluşmaktadır.
  • Ülkemizde yıllık görülme sıklığı tam olarak  bilinmemektedir.
  • Ancak, Avrupa’ya göre 10 kat daha fazla olduğu düşünülmektedir.
  • Meningokokal hastalıklara yol açan 13 serogrup tanımlanmıştır.
  • En sık hastalık oluşturan serogruplar A, B, C, Y, W135 ve X’tir.
  • Serogruplar coğrafi bölgelere ve yaş gruplarına göre farklı dağılım göstermektedir.
  • Ülkemizde en sık serogrup B ve W135 ile ilişkili hastalık görülmektedir.
  • Serogrup A ve Y nadirdir.
  • Serogrup C ile ilişkili hastalık ise görülmemektedir.
    z  z1  z3

Meningokok Aşıları

    • Meningokok aşıları polisakkarit veya konjuge aşılar şeklindedir.
    • Her iki aşının bir veya birden fazla serogrup içeren çeşitleri mevcuttur.
    • Tüm meningokok serogruplarını kapsayan bir meningokok aşısı yoktur.
    • Polisakkarit meningokok aşılar
    • Bu aşıların kullanımında önemli sorunlar vardır.
    • 2 yaşın altındaki çocuklarda yeterli bağışıklık cevabı oluşturmazlar.
    • Büyük çocuklarda ve erişkinlerde ise aşının etkinliği %85-100 arasındadır.
    • Bağışıklık belleği oluşturmazlar.
    • Koruma süresi kısadır.
    • Yapılan çalışmalar bağışıklığın 3 yıl sonra azaldığını göstermektedir.
    • Pekiştirme etkisi yoktur.
    • Tekrarlanan aşı dozları beklenenin aksine immun yanıtta azalmaya neden olmaktadır.
    • Taşıyıcılığı önlemezler.
    • Toplumsal bağışıklık sağlamazlar.
    • Ancak salgınlarda  kullanılabilir.
    • Liyofilizedirler,deri altına,tek doz 0.5ml uygulanır.
    • Konjuge meningokok aşılar
    • Bu grup aşılar 2 yaş altı çocuklarda da güçlü immünojendir.
    • Sağlanan immunite uzun sürelidir.
    • İmmun hafıza oluşur ve tekrarlayan uygulamalarla ‘booster’ yanıtı gelişir.
    • Nazofarengeal taşıyıcılığı azaltır.
    • Toplumsal bağışıklık sağlar.
    • Toplumsal bağışıklık için taşıyıcılık oranlarının düşürülmesi gerekir.
    • Taşıyıcılığın azalması için ise aşılama oranlarının yüksek olması gerekmektedir.
    • Aşı dünyada birçok ülkede rutin uygulanmaktadır.
      (İngiltere, Yunanistan, ABD, Çin gibi)
    • Ülkemizde rutin aşı programında bulunmamakta, özel aşı kapsamında yapılmaktadır.
    • Türkiye’de 4 tip konjuge meningokok aşısı vardır.
      Menactra (Sanofi-Pasteur)
      Nimenrix (GSK)
      Menveo (Novartis)
      Bexsero (GSK)
  • Menactra (MEN ACWY-D)
  • 9. aydan sonra uygulanır.
  • 9 – 24 ay arasında olan çocuklara 3 ay ara ile 2 doz, 2 yaşından sonra yapılırsa tek doz IM uygulanır.
  • Bazı ülkelerde 11-12 yaştaki ergenlere uygulanmaktadır.
  • Aşıdan sonra SBE(serum bactericidal antibody) titreleri yüksektir.
  • İstenmeyen etki olarak lokal ağrı, şişlik ve huzursuzluk görülebilir.
  • Diğer aşılarla eş zamanlı uygulanabilir.
  • Nimenrix(MEN ACWY TT)
  • 6 haftadan sonra uygulanabilir.
  • 2 ay ara ile 2 doz, 12 ayda 3.doz (rapel) olacak şekilde uygulanır.
  • 1 yaşından büyük çocuklarda, ergenlerde ise tek doz uygulanır.
  • İyi antikor yanıtı, önemsiz istenmeyen yan etkileri saptanmıştır.
  • İstenmeyen etki olarak lokal ağrı, şişlik ve huzursuzluk görülebilir.
  • Diğer aşılarla eş zamanlı uygulanabilir.
  • Menveo (MEN ACYW)
  • 2 aylıktan sonra kullanımı için onayı bulunmaktadır.
  • 2, 4, 6 ve 12-16.ay arasında olmak üzere toplam 4 doz uygulanır.
  • İstenmeyen etki olarak lokal ağrı, şişlik ve huzursuzluk, sinirlilik, uyku hali görülebilir.
  • Diğer aşılarla eş zamanlı uygulanabilir.
  • Bexsero (MEN B)
  • 2 ay-5 ay :3, 5 ve 7.aylarda birer doz, 12-23 ay arasında rapel doz olmak üzere toplam 4 doz uygulanır.
  • 6 ay-11 ay: En az 2 ay ara ile 2 doz, 12-23 aylar arasında rapel doz olmak üzere toplam 3 doz uygulanır.
  • 12 ay-23 ay: En az 2 ay ara ile 2 doz, son dozdan 12-23 ay sonra rapel doz olmak üzere toplam 3 doz uygulanır.
  • 2 yaş- 10 yaş: En az 2 ay ara ile toplam 2 doz uygulanır.
  • 11 yaş-50 yaş: En az 1 ay ara ile toplam 2 doz uygulanır.
  • Diğer aşılarla eş zamanlı uygulanabilir.
  • Aşı sonrası nadiren ateş, aşı uygulama alanında şişme, kızarıklık, sertlik ve ağrı görülebilir.

Ergenlerde meningokok aşısı

  • Ergenlerde meningokok enfeksiyonları için en riskli yaşlar 15-25 yaş grubu olarak kabul edilir.
  • Aşıya karşı oluşan antikor düzeylerinin 5 yıl koruyucu düzeyde olduğu gösterilmiştir.
  • Bu nedenle aşılamanın 11-12 yaşlarında bir doz,16.yaşta pekiştirme dozu şeklinde yapılması önerilmektedir.
  • İlk aşılama 16.yaştan sonra yapıldığında pekiştirme gerekmemektedir.
  • 21 yaştan büyüklere rutin uygulama yapılmamaktadır.
  • Konjuge meningokok aşılarının ergenlikte uygulanan Td ve/veya HPV aşılarıyla beraber
    uygulandığında yeterli antikorların oluştuğu gösterilmiştir.

image356

  • Meningokok enfeksiyonları yıl boyunca görülebilmekle beraber kış sonu ve bahar başında artış gösterir.
  • Meningokoklu hasta ile teması olanlara mutlaka koruyucu ilaç verilmelidir.
  • Meningokok enfeksiyonu geçiren çocuk ile hastalığın başlamasından önceki 7 gün içerisinde evde, kreş ve anaokulunda temas edenler ve çocuğun ağız salgıları ile temas etmiş olan herkese antibiyotik profilaksisi uygulanmalıdır.
  • Hastanede ağızdan ağıza resustasyon ya da endotrakeal entübasyon yapan doktorlara profilaksi önerilir.
  • Profilaksi ilk 24 saat içinde yapılmalıdır.
  • Profilaksi kesin koruyucu olmadığından temas eden kişiler en az 10 gün takip edilmelidir.
  • Kemoprofilakside çocuklarda rifampisin, erişkinlere tek doz seftriakson, rifampisin ve siprofloksasin verilebilir.
  • Rifampisin taşıyıcılığı hızlıca yok etmekte ve bu tedavi etkisini 6-10 haftaya kadar sürdürmektedir.
  • Eradikasyon oranı %80-85 civarındadır.
  • Bu amaçla çocuklara Rifampin 10mg/kg/doz günde iki kez iki gün boyunca verilmelidir.
  • Doz 600mg’ı geçmemelidir.
  • Hamilelere rifampisin verilmemelidir.
  • Seftriakson, IM tek doz uygulandığında %97’nin üzerinde taşıyıcılık eradikasyonu sağlamaktadır.
  • Seftriakson 15 yaş altındaki çocuklara 125mg,15 yaş üstündekilere 250mg olacak şekilde uygulanır.
  • Siprofloksasin ve ofloksasin oral tek doz sonrası etkin olarak meningokok taşıyıcılığını eradike eder.
  • Ancak kinolon kullanımının gebe ve çocuklarda onamı yoktur.
  • Kinolona dirençli meningokok suşları bildirilmiştir.
  • Azitromisinin tek doz verilmesinin asemptomatik taşıyıcılarda rifampisin kadar etkili olduğu bildirilmektedir.
  • Meningokok hastalığı ile temasta bulunan risk grupları
    Hastanın evinde yaşayanlar,
    Okul veya yuva arkadaşları,
    Hastanın ağız salgıları ile direkt temas (öpüşme) edenler ilk 24 saatte ilaçla korunma altına alınmalıdır.
Meningokok Enfeksiyonundan Korunma  
Antibiyotik Doz Süre
Rifampisin
Bebekler<1 ay 5 mg/kg,   12 saatte bir, oral 2 gün
Çocuklar>1 ay 10 mg/kg, 12 saatte bir, oral 2 gün
Erişkin 600 mg,    12 saatte bir, oral 2 gün
Seftriakson
Çocuklar <15 yaş 125 mg, IM tek doz
Çocuklar >15 yaş 250 mg, IM tek doz
Siprofloksasin
Erişkin >18 yaş 500 mg, oral tek doz

 

Somer,A.(Eylül-Ekim 2014)Meningokok Enfeksiyonları ve Meningokok Aşıları.Klinik Tıp Pediatri Dergisi.Cilt.6Sayı.5.(20 Kasım 2014)
Beyazova,U.Meningokok Aşıları.http://www.sosyalpediatri.org.tr/sunumlar/meningokok-asisi-pdf-1-9-meg.pdf(16 Şubat 2016)
Çelebi,S.Bakteriyel Menenjitte Epidemiyeloji,Korunma ve Meningokok Serogrup B Enfeksiyonu.http://www.cocukenfeksiyon.org/sayilar/34/buyuk/33-91.pdf/(16 Şubat 2016)